PHẦN MỞ ĐẦU

I - Thạch Lam – thân thế và sự nghiệp
Thạch Lam sinh ngày 7 tháng 7 năm 1910

1 – Giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác văn chương của Thạch Lam
2 – Nêu lý do chọn đề tài
Thạch Lam là một trong những nhà văn nổi tiếng của Tự Lực văn đoàn và của văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Ông có một vị trí riêng biệt trong lịch sử văn học Việt Nam bởi nhiều thiên truyện ngắn cho đến nay và có lẽ mãi mãi vẫn làm xúc động lòng người, khi mà trên đời này vẫn còn những xót xa cho số phận con người. Trong những năm gần đây, giá trị của truyện ngắn Thạch Lam đã được phát hiện lại, đã có nhiều bài nghiên cứuvề Thạch Lam. Để góp một tiếng nói vào việc khẳng định một tài năng, một nhân cách nhà văn đã từng hiến dâng cho đời nhiều áng văn chương có sức cuốn hút lòng người làm say mê bao thế hệ bạn đọc, tôi mạnh dạn chọn “thế giơí nghệ thuật của Thạch Lam “làm đối tượng nghiên cứu cho khoá luận này.
Trong khuôn khổ của một khoá luận tốt nghiệp, tôi không có điều kiện và khả năng để giải quyết được hết mọi vấn đề của đề tài, mà chỉ đi vào một vài đặc điểm về thế giới nghệ thuật trong truyện ngắn Thạch của Thạch Lam mà tôi cho rằng những đặc điểm ấy đã góp phần làm nên nhà văn Thạch Lam của hôm qua, hôm nay và mai sau.

B – THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Chương I: Quan niệm về thế giới nghệ thuật
1 – Nghệ thuật với cái đẹp:
- Là một nhà văn mang một quan niệm văn chương rất tiến bộ, ông cho rằng: “văn chương không phải đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên, trái lại văn chương là thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có thể vừa làm cho lòng người đọc được thêm trong sạch và phong phú hơn”. Vì thế trong văn chương Thạch Lam luôn nổi bật lên sự hiện diện của cái đẹp, của một chân lý thuần tuý. Do vậy truyện ngắn của ông thường trong sáng, nhẹ nhàng hiếm có trên văn đàn Việt Nam.
- Quan điểm nghệ thuật của TL đã hoá thành máu thịt qua các truyện ngắn của ông: Đứa con đầu lòng, Đói ….
2 – Không gian nghệ thuật
a. Không gian chật hẹp
b. Không gian hoà quện thời gian
c. Không gian nghệ thuật với sự bao trùm của bóng tối:
“Những khoảng tối” và sức gợi của nó được bao trùm trở đi trở lại nhiều lần trên văn Thạch Lam. Bóng đêm trên một cánh đồng vắng vẻ buồn lạnh (người lính cũ), bóng đêm sâu thẳm trong tiếng nấc của người con gái bất hạnh (Trong bóng tối buổi chiều), bóng đêm trùm lên cái dáng mảnh dẻ, lầm lũi của cô hàng xén (cô hàng xén) và bóng đêm ập xuống một phố huyện điêu tàn (hai đứa trẻ). Bóng đêm hay chính là hình ảnh của những kiếp người
3 – Thời gian nghệ thuật với vai trò của hồi tưởng
Chương II: Nhân vật trong truyện ngắn Thạch Lam
- Tìm hiểu cái tài và cái tình của Thạch Lam khi viết về những con người “nhỏ bé”. Với cái nhìn hiện thực và sắc sảo, Thạch Lam đã vẽ nên một bức tranh sống về số phận của những con người lam lũ, những kiếp người đang mòn mỏi tắt lụi dần trong nỗi xót thương đến nghẹn ngào.
- So sánh với các tác giả cùng thời với Thạch Lam như Khái Hưng, Nhất linh và với Nguyễn Công Hoan để đưa ra những nhận xét về các nhân vật trong truyện ngắn của Thạch Lam : “nhìn chung những nhân vật của Thạch Lam thật nhỏ bé và tội nghiệp, họ thường nép mình trong bóng tối và không gian hẹp, thường tìm kiếm nơi ẩn náu ấm áp trong gia đinh, giữa bốn bức tường hoặc trong sân vườn – có nghĩa là tách khỏi cuộc đời, khỏi xã hội đầy bất trắc bên ngoài. Có lẽ như thế, con người mới cảm nhận hết về mình và về cuộc sống xung quan. Dường như họ thu mình trước thực tại để xét mình và thương người, để buồn rầu hồi tưởng về quá khứ. Họ không dám nhìn về tương lai mà mang nặng một mặc cảm mờ mịt trong lòng khi nghĩ về mai sau”.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật:
Với nghệ thuật phân tích cảm giác tinh tế, ngòi bút của ông đi sâu vào thế giới bên trong tâm hồn con người,đặc biệt là thế giới của những ấn tượng và cảm giác, bộc lộ rõ khả năng miêu tả tâm lý nhân vật, biết diễn đạt tình cảm nhân vật một cách khá độc đáo và tinh tế mà không can thiệp vào cuộc đời nhân vật bằng những lời bình luận dài dòng.

Chương III: Câu văn trong truyện ngắn Thạch Lam
- Câu văn